Koszty zastępstwa procesowego
Opłaty za czynności adwokackie.
Dz.U.2026.215 t.j. z dnia 2026.02.25
Status: Akt obowiązujący
Wersja od: 25 lutego 2026r.
tekst jednolity
Wejście w życie:
1 stycznia 2016 r.
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie
Na podstawie art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1564 oraz z 2025 r. poz. 1172) zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1. [Przedmiot regulacji] Rozporządzenie określa:
1) stawki minimalne opłat za czynności adwokackie, zwane dalej "stawkami minimalnymi";
2) wysokość opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości, zwanych dalej "opłatami".
Rozdział 2
Stawki minimalne w sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych
§ 2. [Stawki minimalne zależne od wartości przedmiotu sprawy] Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:
1) do 500 zł - 90 zł;
2) powyżej 500 zł do 1500 zł - 270 zł;
3) powyżej 1500 zł do 5000 zł - 900 zł;
4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł - 1800 zł;
5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł - 3600 zł;
6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł - 5400 zł;
7) powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł - 10 800 zł;
8) powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł - 15 000 zł;
9) powyżej 5 000 000 zł - 25 000 zł.
§ 3. [Stawki minimalne w sprawach, w których wydawany jest nakaz zapłaty]
1. W sprawach rozpoznawanych w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym, postępowaniu nakazowym oraz europejskim postępowaniu nakazowym stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:
1) do 500 zł - 60 zł;
2) powyżej 500 zł do 1500 zł - 180 zł;
3) powyżej 1500 zł do 5000 zł - 600 zł;
4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł - 1200 zł;
5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł - 2400 zł;
6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł - 3600 zł;
7) powyżej 200 000 zł - 7200 zł.
2. W przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu lub zarzutów opłatę ustala się na zasadach ogólnych.
§ 4. [Stawki minimalne w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego]
1. Stawki minimalne wynoszą w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego o:
1) rozwód i unieważnienie małżeństwa - 720 zł;
2) stwierdzenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa - 720 zł;
3) przysposobienie - 360 zł;
4) pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej oraz odebranie dziecka - 480 zł;
5) ustalenie ojcostwa, zaprzeczenie ojcostwa, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz rozwiązanie przysposobienia - 480 zł;
6) rozstrzygnięcie w istotnych sprawach rodziny lub co do zarządu majątkiem wspólnym - 480 zł;
7) ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami - 720 zł;
8) podział majątku wspólnego między małżonkami - stawkę obliczoną na podstawie § 2 od wartości udziału, a w przypadku zgodnego wniosku małżonków - 50% tej stawki;
9) alimenty, nakazanie wypłacenia wynagrodzenia za pracę do rąk drugiego małżonka - 240 zł.
2. Stawki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują również wynagrodzenie od roszczeń majątkowych dochodzonych łącznie, z wyjątkiem roszczeń przewidzianych w art. 58 § 2 i 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 oraz z 2025 r. poz. 897), od których pobiera się także wynagrodzenie określone w ust. 1.
3. Stawki określone w ust. 1 pkt 5 obejmują w sprawach o ustalenie ojcostwa również roszczenia majątkowe strony powodowej.
4. Stawki, o których mowa w ust. 1 pkt 9, ustala się od wartości przedmiotu sprawy, jeżeli obowiązek zwrotu kosztów obciąża osobę zobowiązaną do alimentów lub małżonka, którego wynagrodzenie za pracę ma być wypłacone do rąk drugiego współmałżonka.
§ 5. [Stawki minimalne w sprawach z zakresu prawa rzeczowego] Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw z zakresu własności, innych praw rzeczowych i prawa o księgach wieczystych:
1) o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości - 50% stawki obliczonej na podstawie § 2;
2) o rozgraniczenie - 720 zł;
3) dotyczących służebności - 480 zł;
4) o naruszenie posiadania - 320 zł;
5) o wpis w księdze wieczystej lub złożenie dokumentu do zbioru dokumentów - 480 zł;
6) o zniesienie współwłasności - stawkę obliczoną na podstawie § 2 od wartości udziału współwłaściciela zastępowanego przez adwokata, a w przypadku zgodnego wniosku uczestników - 50% tej stawki;
7) związanych z korzystaniem z rzeczy wspólnej lub z zarządem rzeczą wspólną - 480 zł;
8) o usunięcie niezgodności między treścią wpisu w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym - 50% stawki obliczonej na podstawie § 2 od wartości prawa dotkniętego niezgodnością.
§ 6. [Stawki minimalne w sprawach z zakresu prawa spadkowego] Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw z zakresu prawa spadkowego o:
1) zabezpieczenie spadku, dokonanie spisu inwentarza, odrzucenie spadku, ogłoszenie testamentu i nakazanie jego złożenia, zarządu spadku nieobjętego i wyjawienie przedmiotów spadkowych - 240 zł;
2) stwierdzenie nabycia spadku - 240 zł, a jeżeli przedmiotem postępowania jest również ważność testamentu - 720 zł;
3) dział spadku - stawkę obliczoną na podstawie § 2 od wartości udziału spadkowego uczestnika zastępowanego przez adwokata, a w razie działu na zgodny wniosek uczestników postępowania - 50% tej stawki.
§ 7. [Stawki minimalne w sprawach windykacyjnych] Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw o:
1) opróżnienie lokalu mieszkalnego - 480 zł;
2) wydanie nieruchomości rolnej - 720 zł;
3) wydanie innej nieruchomości i opróżnienie lokalu użytkowego - stawkę obliczoną na podstawie § 2 od wartości sześciomiesięcznego czynszu.
§ 8. [Stawki minimalne w innych sprawach cywilnych]
1. Stawki minimalne wynoszą w sprawach:
1) o uchylenie uchwały organu spółdzielni - 360 zł;
2) o ochronę dóbr osobistych i ochronę praw autorskich - 720 zł;
3) z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie - 240 zł;
4) o uchylenie wyroku sądu polubownego - 2400 zł;
5) z zakresu postępowania restrukturyzacyjnego lub upadłościowego - 3600 zł;
6) o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego - 480 zł;
7) egzekucyjnych przy egzekucji z nieruchomości - 50% stawki obliczonej na podstawie § 2, a przy egzekucji innego rodzaju - 25% tej stawki;
8) ze skargi na czynności komornika - 160 zł;
9) o wyjawienie majątku - 240 zł;
10) rejestracji spółki - 2400 zł, a w przypadku rejestracji spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym - 1200 zł;
11) rejestracji spółdzielni - 2400 zł;
12) innych rejestracji - 1200 zł;
13) zmiany w rejestrze - 720 zł, a w przypadku zmiany w rejestrze przy wykorzystaniu wzorca uchwały udostępnionego w systemie teleinformatycznym - 360 zł;
14) o zaopatrzenie tytułu egzekucyjnego w klauzulę wykonalności - 120 zł;
15) o zwolnienie spod zajęcia rzeczy i praw zabezpieczonych w postępowaniu karnym u osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu - 240 zł;
16) o zwrot korzyści uzyskanych kosztem Skarbu Państwa - 240 zł;
17) o ustalenie autorstwa projektu wynalazczego - 960 zł;
18) o ustalenie prawa do patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji - 1200 zł;
19) o naruszenie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji - 1680 zł;
20) o stwierdzenie prawa korzystania z wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego albo prawa używania znaku towarowego lub oznaczenia geograficznego bądź utraty prawa używania oznaczenia geograficznego - 1440 zł;
21) o przeniesienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji - 1680 zł;
22) o uchylenie uchwały wspólników bądź akcjonariuszy i o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników bądź akcjonariuszy - 1080 zł;
23) o wyłączenie wspólnika - 1080 zł;
24) o rozwiązanie spółki kapitałowej - 1080 zł;
25) o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu prowadzonym w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej - 600 zł;
26) o odszkodowanie lub o zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania - 240 zł;
27) o ubezwłasnowolnienie - 960 zł;
28) o uznanie za zmarłego lub stwierdzenie zgonu oraz rozstrzygnięcie co do aktów stanu cywilnego - 360 zł.
2. Stawki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 19, nie obejmują opłat od roszczeń majątkowych dochodzonych łącznie.
§ 9. [Stawki minimalne w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych]
1. Stawki minimalne wynoszą w sprawach z zakresu prawa pracy o:
1) nawiązanie umowy o pracę, uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, przywrócenie do pracy lub ustalenie sposobu ustania stosunku pracy - 360 zł;
2) wynagrodzenie za pracę lub odszkodowanie inne niż wymienione w pkt 4 - 75% stawki obliczonej na podstawie § 2 od wartości wynagrodzenia lub odszkodowania będącego przedmiotem sprawy;
3) inne roszczenia niemajątkowe - 240 zł;
4) ustalenie wypadku przy pracy, jeżeli nie jest połączone z dochodzeniem odszkodowania lub renty - 480 zł;
5) świadczenie odszkodowawcze należne z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej - 50% stawki obliczonej na podstawie § 2 od wartości odszkodowania będącego przedmiotem sprawy.
2. Stawki minimalne wynoszą 360 zł w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym.
§ 10. [Stawki minimalne w postępowaniach odwoławczych, postępowaniu kasacyjnym i postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym]
1. Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie sprawy w postępowaniu apelacyjnym:
1) przed sądem okręgowym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 120 zł;
2) przed sądem apelacyjnym - 75% stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł.
2. Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw w postępowaniu zażaleniowym:
1) przed sądem rejonowym lub przed sądem okręgowym - 25 % stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 50 % stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 120 zł;
2) przed sądem apelacyjnym lub przed Sądem Najwyższym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli w poprzedniej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł.
3. Do ustalenia stawek minimalnych za prowadzenie spraw z zakresu prawa pracy przed sądem apelacyjnym stosuje się § 9.
4. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu kasacyjnym:
1) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym - 75% stawki minimalnej, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł;
2) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł;
3) za udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządzał i nie wniósł skargi kasacyjnej - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł.
5. Stawki minimalne w postępowaniu w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wynoszą:
1) za sporządzenie i wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym - 75% stawki minimalnej, a jeżeli ten sam adwokat nie prowadził sprawy przed sądem, od którego prawomocnego orzeczenia wniesiono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem - 100% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł;
2) za sporządzenie i wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - 50% stawki minimalnej, a jeżeli ten sam adwokat nie prowadził sprawy przed sądem, od którego prawomocnego orzeczenia wniesiono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł;
3) za udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli ten sam adwokat nie prowadził sprawy przed sądem, od którego prawomocnego orzeczenia wniesiono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem, nie sporządzał i nie wniósł skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.
6. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym:
1) za sporządzenie i wniesienie skargi konstytucyjnej oraz za stawiennictwo na rozprawie - 960 zł;
2) za sporządzenie i wniesienie skargi konstytucyjnej oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia tej skargi - 480 zł.
Rozdział 3
Stawki minimalne w sprawach karnych i w sprawach o wykroczenia
§ 11. [Stawki minimalne w procesie karnym i w sprawach o wykroczenia]
1. Stawki minimalne wynoszą w sprawie objętej:
1) dochodzeniem - 540 zł;
2) śledztwem - 900 zł;
3) czynnościami wyjaśniającymi w postępowaniu w sprawach o wykroczenia - 270 zł.
2. Stawki minimalne za obronę wynoszą:
1) przed sądem rejonowym w postępowaniu szczególnym - 720 zł;
2) przed sądem rejonowym w postępowaniu w sprawach o wykroczenia - 540 zł;
3) przed sądem rejonowym w postępowaniu zwyczajnym lub przed wojskowym sądem garnizonowym - 840 zł;
4) przed sądem okręgowym jako drugą instancją lub przed wojskowym sądem okręgowym jako drugą instancją - 840 zł;
5) przed sądem okręgowym jako pierwszą instancją lub przed wojskowym sądem okręgowym jako pierwszą instancją oraz przed sądem apelacyjnym - 1200 zł;
6) przed Sądem Najwyższym - 1200 zł.
3. Stawki minimalne wynoszą za sporządzenie i wniesienie kasacji w sprawie, w której w pierwszej instancji orzeczenie wydał:
1) sąd rejonowy lub wojskowy sąd garnizonowy - 720 zł;
2) sąd okręgowy lub wojskowy sąd okręgowy - 1200 zł.
4. Stawki minimalne wynoszą:
1) za czynności w sprawie o wznowienie postępowania oraz w sprawie o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego - 720 zł;
2) za sporządzenie opinii o braku podstaw do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji - 720 zł;
3) za sporządzenie środka odwoławczego w przypadku, gdy sporządzający nie występuje przed sądem - 720 zł.
5. Stawki minimalne wynoszą za obronę w sprawach o wydanie wyroku łącznego - 240 zł.
6. Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw o odszkodowanie za niesłuszne skazanie lub ukaranie, aresztowanie lub zatrzymanie, w tym spraw wynikających z przepisów o uznanie za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - 240 zł.
7. Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do opłat za czynności w postępowaniu karnym i odpowiednio w postępowaniu w sprawach o wykroczenia pełnomocnika pokrzywdzonego, pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego lub oskarżyciela prywatnego.
§ 12. [Stawki minimalne za dokonanie określonej czynności w postępowaniu karnym oraz za postępowania aresztowe]
1. Stawki minimalne wynoszą za dokonanie określonej czynności procesowej w toku postępowania sądowego - 25% stawki minimalnej przewidzianej za obronę w sprawie, w której ta czynność ma być dokonana.
2. Stawki minimalne wynoszą za udział w posiedzeniu sądu dotyczącym przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania oraz rozpoznania zażalenia na zastosowanie lub przedłużenie tego środka zapobiegawczego - 50% stawki minimalnej.
3. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do opłat za dokonanie określonej czynności procesowej w toku postępowania sądowego przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego lub oskarżyciela prywatnego.
4. W przypadkach określonych w ust. 1-3 suma opłat za obronę lub reprezentowanie jednej osoby przez tego samego adwokata nie może przekroczyć stawki minimalnej.
§ 13. [Stawki minimalne w postępowaniu wykonawczym] Stawki minimalne wynoszą za obronę przed sądem w postępowaniu wykonawczym:
1) w sprawie o odroczenie lub przerwę w wykonywaniu kary - 540 zł;
2) w sprawie o wykonanie warunkowo zawieszonej kary - 360 zł;
3) w sprawie o warunkowe przedterminowe zwolnienie lub odwołanie takiego zwolnienia - 480 zł;
4) za czynności związane z wykonywaniem kary ograniczenia wolności oraz wykonywaniem środków zabezpieczających - 480 zł;
5) za prowadzenie sprawy o zatarcie skazania lub ukarania - 240 zł;
6) za prowadzenie sprawy o ułaskawienie - 480 zł;
7) za pozostałe czynności w postępowaniu wykonawczym - 480 zł.
Rozdział 3a
Stawki minimalne w sprawach nieletnich
§ 13a. [Stawki minimalne w postępowaniu w sprawach nieletnich]
1. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu w sprawach nieletnich:
1) w sprawie o demoralizację - 240 zł;
2) w sprawie o czyn karalny - 720 zł.
2. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu w sprawach nieletnich, jeżeli sprawa dotyczy zarówno demoralizacji, jak i czynu karalnego - 720 zł.
3. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu wykonawczym - 480 zł.
§ 13b. [Stawki minimalne w postępowaniu odwoławczym w sprawach nieletnich] Przy ustalaniu wysokości stawek minimalnych w sprawach prowadzonych w postępowaniu odwoławczym stosuje się odpowiednio § 10.
Rozdział 4
Stawki minimalne w innych sprawach
§ 14. [Stawki minimalne w sprawach przed sądami administracyjnymi, Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, sądem zamówień publicznych oraz w sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania]
1. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
1) w pierwszej instancji:
a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2,
b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 1200 zł,
c) w innej sprawie - 480 zł;
2) w drugiej instancji:
a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej stawki, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł,
b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł,
c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej stawki, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł,
d) w postępowaniu zażaleniowym - 240 zł.
2. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Warszawie - sądem ochrony konkurencji i konsumentów w sprawach:
1) z zakresu ochrony konkurencji - 720 zł;
2) o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone - 120 zł;
3) z zakresu regulacji energetyki, telekomunikacji lub transportu kolejowego - 720 zł.
2a. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Warszawie - sądem zamówień publicznych w sprawach:
1) ze skargi na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej - 3600 zł;
2) ze skargi na postanowienie Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej o zwrocie odwołania oraz ze skargi na inne orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej, w tym na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego zawarte w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej, jeśli strona nie skarży rozstrzygnięcia merytorycznego - 900 zł.
3. Za prowadzenie sprawy w postępowaniu ze skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym oraz do przeprowadzenia i zakończenia bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego stawka minimalna wynosi 240 zł.
Rozdział 5
Wysokość opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości
§ 15. [Wysokość opłaty stanowiącej podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego]
1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.
2. 1 (utracił moc).
3. Opłatę ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:
1) niezbędny nakład pracy adwokata, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;
2) wartość przedmiotu sprawy;
3) wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;
4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
§ 16. [Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego] Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata. W braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem.
§ 17. [Podwyższenie opłaty z uwagi na ilość terminów rozprawy oraz stawki wynagrodzenia za obronę lub reprezentację kilku osób przez tego samego adwokata] W sprawach, o których mowa w § 11-13:
1) w których rozprawa trwa dłużej niż jeden dzień, stawka minimalna ulega podwyższeniu za każdy następny dzień o 20%;
2) za obronę lub reprezentowanie w tym samym postępowaniu kilku osób pobiera się opłatę od każdej z tych osób.
§ 18. [Ustalenie przez adwokata z klientem honorarium umownego]
1. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, a zwłaszcza gdy przemawia za tym sytuacja materialna lub rodzinna klienta albo rodzaj sprawy, adwokat może ustalić opłatę niższą niż stawka minimalna albo zrezygnować z opłaty w całości.
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd, na wniosek adwokata, zasądza koszty zastępstwa w wysokości ustalonej przez adwokata.
§ 19. [Skutki zmiany wartości przedmiotu sprawy] W razie zmiany w toku postępowania wartości stanowiącej podstawę obliczenia opłat, bierze się pod uwagę wartość zmienioną, poczynając od następnej instancji.
§ 20. [Stawki minimalne w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu] Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.
Rozdział 6
Przepisy przejściowe i końcowe
§ 21. [Przepis intertemporalny] Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
§ 22. [Derogacja] Traci moc rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 oraz z 2015 r. poz. 616 i 1079).
§ 23. [Wejście w życie] Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.
1 § 15 ust. 2 został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 października 2023 r. sygn. akt SK 105/20 (Dz.U.2023.2208). Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc z dniem 13 października 2023 r.
_______________________________________________________________________________________________________________________
Opłaty za czynności radców prawnych.
Dz.U.2026.118 t.j. z dnia 2026.02.02
Status: Akt obowiązujący
Wersja od: 2 lutego 2026r.
tekst jednolity
Wejście w życie:
1 stycznia 2016 r.
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499 oraz z 2025 r. poz. 1172) zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1. [Przedmiot regulacji] Rozporządzenie określa:
1) stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych, zwane dalej "stawkami minimalnymi";
2) wysokość opłat za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości, zwanych dalej "opłatami".
Rozdział 2
Stawki minimalne w sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych
§ 2. [Stawki minimalne zależne od wartości przedmiotu sprawy] Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:
1) do 500 zł - 90 zł;
2) powyżej 500 zł do 1500 zł - 270 zł;
3) powyżej 1500 zł do 5000 zł - 900 zł;
4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł - 1800 zł;
5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł - 3600 zł;
6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł - 5400 zł;
7) powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł - 10 800 zł;
8) powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł - 15 000 zł;
9) powyżej 5 000 000 zł - 25 000 zł.
§ 3. [Stawki minimalne w sprawach, w których wydawany jest nakaz zapłaty]
1. W sprawach rozpoznawanych w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym, postępowaniu nakazowym oraz europejskim postępowaniu nakazowym stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:
1) do 500 zł - 60 zł;
2) powyżej 500 zł do 1500 zł - 180 zł;
3) powyżej 1500 zł do 5000 zł - 600 zł;
4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł - 1200 zł;
5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł - 2400 zł;
6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł - 3600 zł;
7) powyżej 200 000 zł - 7200 zł.
2. W przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu lub zarzutów opłatę ustala się na zasadach ogólnych.
§ 4. [Stawki minimalne w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego]
1. Stawki minimalne wynoszą w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego o:
1) rozwód i unieważnienie małżeństwa - 720 zł;
2) stwierdzenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa - 720 zł;
3) przysposobienie - 360 zł;
4) pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej oraz odebranie dziecka - 480 zł;
5) ustalenie ojcostwa, zaprzeczenie ojcostwa, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz rozwiązanie przysposobienia - 480 zł;
6) rozstrzygnięcie w istotnych sprawach rodziny lub co do zarządu majątkiem wspólnym - 480 zł;
7) ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami - 720 zł;
8) podział majątku wspólnego między małżonkami - stawkę obliczoną na podstawie § 2 od wartości udziału, a w przypadku zgodnego wniosku małżonków - 50% tej stawki;
9) alimenty, nakazanie wypłacenia wynagrodzenia za pracę do rąk drugiego małżonka - 240 zł.
2. Stawki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują również wynagrodzenie od roszczeń majątkowych dochodzonych łącznie, z wyjątkiem roszczeń przewidzianych w art. 58 § 2 i 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 oraz z 2025 r. poz. 897), od których pobiera się także wynagrodzenie określone w ust. 1.
3. Stawki określone w ust. 1 pkt 5 obejmują w sprawach o ustalenie ojcostwa również roszczenia majątkowe strony powodowej.
4. Stawki, o których mowa w ust. 1 pkt 9, ustala się od wartości przedmiotu sprawy, jeżeli obowiązek zwrotu kosztów obciąża osobę zobowiązaną do alimentów lub małżonka, którego wynagrodzenie za pracę ma być wypłacone do rąk drugiego współmałżonka.
§ 5. [Stawki minimalne w sprawach z zakresu prawa rzeczowego] Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw z zakresu własności, innych praw rzeczowych i prawa o księgach wieczystych:
1) o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości - 50% stawki obliczonej na podstawie § 2;
2) o rozgraniczenie - 720 zł;
3) dotyczących służebności - 480 zł;
4) o naruszenie posiadania - 320 zł;
5) o wpis w księdze wieczystej lub złożenie dokumentu do zbioru dokumentów - 480 zł;
6) o zniesienie współwłasności - stawkę obliczoną na podstawie § 2 od wartości udziału współwłaściciela zastępowanego przez radcę prawnego, a w przypadku zgodnego wniosku uczestników - 50% tej stawki;
7) związanych z korzystaniem z rzeczy wspólnej lub z zarządem rzeczą wspólną - 480 zł;
8) o usunięcie niezgodności między treścią wpisu w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym - 50% stawki obliczonej na podstawie § 2 od wartości prawa dotkniętego niezgodnością.
§ 6. [Stawki minimalne w sprawach z zakresu prawa spadkowego] Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw z zakresu prawa spadkowego o:
1) zabezpieczenie spadku, dokonanie spisu inwentarza, odrzucenie spadku, ogłoszenie testamentu i nakazanie jego złożenia, zarządu spadku nieobjętego i wyjawienie przedmiotów spadkowych - 240 zł;
2) stwierdzenie nabycia spadku - 240 zł, a jeżeli przedmiotem postępowania jest również ważność testamentu - 720 zł;
3) dział spadku - stawkę obliczoną na podstawie § 2 od wartości udziału spadkowego uczestnika zastępowanego przez radcę prawnego, a w razie działu na zgodny wniosek uczestników postępowania - 50% tej stawki.
§ 7. [Stawki minimalne w sprawach windykacyjnych] Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw o:
1) opróżnienie lokalu mieszkalnego - 480 zł;
2) wydanie nieruchomości rolnej - 720 zł;
3) wydanie innej nieruchomości i opróżnienie lokalu użytkowego - stawkę obliczoną na podstawie § 2 od wartości sześciomiesięcznego czynszu.
§ 8. [Stawki minimalne w innych sprawach cywilnych]
1. Stawki minimalne wynoszą w sprawach:
1) o uchylenie uchwały organu spółdzielni - 360 zł;
2) o ochronę dóbr osobistych i ochronę praw autorskich - 720 zł;
3) z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie - 240 zł;
4) o uchylenie wyroku sądu polubownego - 2400 zł;
5) z zakresu postępowania restrukturyzacyjnego lub upadłościowego - 3600 zł;
6) o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego - 480 zł;
7) egzekucyjnych przy egzekucji z nieruchomości - 50% stawki obliczonej na podstawie § 2, a przy egzekucji innego rodzaju - 25% tej stawki;
8) ze skargi na czynności komornika - 160 zł;
9) o wyjawienie majątku - 240 zł;
10) rejestracji spółki - 2400 zł, a w przypadku rejestracji spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym - 1200 zł;
11) rejestracji spółdzielni - 2400 zł;
12) innych rejestracji - 1200 zł;
13) zmiany w rejestrze - 720 zł, a w przypadku zmiany w rejestrze przy wykorzystaniu wzorca uchwały udostępnionego w systemie teleinformatycznym - 360 zł;
14) o zaopatrzenie tytułu egzekucyjnego w klauzulę wykonalności - 120 zł;
15) o zwolnienie spod zajęcia rzeczy i praw zabezpieczonych w postępowaniu karnym u osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu - 240 zł;
16) o zwrot korzyści uzyskanych kosztem Skarbu Państwa - 240 zł;
17) o ustalenie autorstwa projektu wynalazczego - 960 zł;
18) o ustalenie prawa do patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji - 1200 zł;
19) o naruszenie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji - 1680 zł;
20) o stwierdzenie prawa korzystania z wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego albo prawa używania znaku towarowego lub oznaczenia geograficznego bądź utraty prawa używania oznaczenia geograficznego - 1440 zł;
21) o przeniesienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji - 1680 zł;
22) o uchylenie uchwały wspólników bądź akcjonariuszy i o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników bądź akcjonariuszy - 1080 zł;
23) o wyłączenie wspólnika - 1080 zł;
24) o rozwiązanie spółki kapitałowej - 1080 zł;
25) o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu prowadzonym w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej - 600 zł;
26) o odszkodowanie lub o zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania - 240 zł;
27) o ubezwłasnowolnienie - 960 zł;
28) o uznanie za zmarłego lub stwierdzenie zgonu oraz rozstrzygnięcie co do aktów stanu cywilnego - 360 zł.
2. Stawki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 19, nie obejmują opłat od roszczeń majątkowych dochodzonych łącznie.
§ 9. [Stawki minimalne w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych]
1. Stawki minimalne wynoszą w sprawach z zakresu prawa pracy o:
1) nawiązanie umowy o pracę, uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, przywrócenie do pracy lub ustalenie sposobu ustania stosunku pracy - 360 zł;
2) wynagrodzenie za pracę lub odszkodowanie inne niż wymienione w pkt 4 - 75% stawki obliczonej na podstawie § 2 od wartości wynagrodzenia lub odszkodowania będącego przedmiotem sprawy;
3) inne roszczenia niemajątkowe - 240 zł;
4) ustalenie wypadku przy pracy, jeżeli nie jest połączone z dochodzeniem odszkodowania lub renty - 480 zł;
5) świadczenie odszkodowawcze należne z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej - 50% stawki obliczonej na podstawie § 2 od wartości odszkodowania będącego przedmiotem sprawy.
2. Stawki minimalne wynoszą 360 zł w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym.
§ 10. [Stawki minimalne w postępowaniach odwoławczych, postępowaniu kasacyjnym i postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym]
1. Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie sprawy w postępowaniu apelacyjnym:
1) przed sądem okręgowym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 120 zł;
2) przed sądem apelacyjnym - 75% stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł.
2. Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw w postępowaniu zażaleniowym:
1) przed sądem rejonowym lub przed sądem okręgowym - 25 % stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 50 % stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 120 zł;
2) przed sądem apelacyjnym lub przed Sądem Najwyższym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli w poprzedniej instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł.
3. Do ustalenia stawek minimalnych za prowadzenie spraw z zakresu prawa pracy przed sądem apelacyjnym stosuje się § 9.
4. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu kasacyjnym:
1) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym - 75% stawki minimalnej, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł;
2) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł;
3) za udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny, nie sporządzał i nie wniósł skargi kasacyjnej - 75% stawki minimalnej, w obu w przypadkach niemniej niż 240 zł.
5. Stawki minimalne w postępowaniu w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wynoszą:
1) za sporządzenie i wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym - 75% stawki minimalnej, a jeżeli ten sam radca prawny nie prowadził sprawy przed sądem, od którego prawomocnego orzeczenia wniesiono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem - 100% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł;
2) za sporządzenie i wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - 50% stawki minimalnej, a jeżeli ten sam radca prawny nie prowadził sprawy przed sądem, od którego prawomocnego orzeczenia wniesiono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł;
3) za udział w rozprawie przed Sądem Najwyższym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli ten sam radca prawny nie prowadził sprawy przed sądem, od którego prawomocnego orzeczenia wniesiono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem, nie sporządzał i nie wniósł skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - 75% stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł.
6. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym:
1) za sporządzenie i wniesienie skargi konstytucyjnej oraz za stawiennictwo na rozprawie - 960 zł;
2) za sporządzenie i wniesienie skargi konstytucyjnej oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia tej skargi - 480 zł.
Rozdział 3
Stawki minimalne w sprawach karnych i w sprawach o wykroczenia
§ 11. [Stawki minimalne w procesie karnym i w sprawach o wykroczenia]
1. Stawki minimalne wynoszą w sprawie objętej:
1) dochodzeniem - 540 zł;
2) śledztwem - 900 zł;
3) czynnościami wyjaśniającymi w postępowaniu w sprawach o wykroczenia - 270 zł.
2. Stawki minimalne za obronę wynoszą:
1) przed sądem rejonowym w postępowaniu szczególnym - 720 zł;
2) przed sądem rejonowym w postępowaniu w sprawach o wykroczenia - 540 zł;
3) przed sądem rejonowym w postępowaniu zwyczajnym lub przed wojskowym sądem garnizonowym - 840 zł;
4) przed sądem okręgowym jako drugą instancją lub przed wojskowym sądem okręgowym jako drugą instancją - 840 zł;
5) przed sądem okręgowym jako pierwszą instancją lub przed wojskowym sądem okręgowym jako pierwszą instancją oraz przed sądem apelacyjnym - 1200 zł;
6) przed Sądem Najwyższym - 1200 zł.
3. Stawki minimalne wynoszą za sporządzenie i wniesienie kasacji w sprawie, w której w pierwszej instancji orzeczenie wydał:
1) sąd rejonowy lub wojskowy sąd garnizonowy - 720 zł;
2) sąd okręgowy lub wojskowy sąd okręgowy - 1200 zł.
4. Stawki minimalne wynoszą:
1) za czynności w sprawie o wznowienie postępowania oraz w sprawie o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego - 720 zł;
2) za sporządzenie opinii o braku podstaw do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji - 720 zł;
3) za sporządzenie środka odwoławczego w przypadku, gdy sporządzający nie występuje przed sądem - 720 zł.
5. Stawki minimalne wynoszą za obronę w sprawach o wydanie wyroku łącznego - 240 zł.
6. Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw o odszkodowanie za niesłuszne skazanie lub ukaranie, aresztowanie lub zatrzymanie, w tym spraw wynikających z przepisów o uznanie za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - 240 zł.
7. Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do opłat za czynności w postępowaniu karnym i odpowiednio w postępowaniu w sprawach o wykroczenia pełnomocnika pokrzywdzonego, pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego lub oskarżyciela prywatnego.
§ 12. [Stawki minimalne za dokonanie określonej czynności w postępowaniu karnym oraz za postępowania aresztowe]
1. Stawki minimalne wynoszą za dokonanie określonej czynności procesowej w toku postępowania sądowego - 25% stawki minimalnej przewidzianej za obronę w sprawie, w której ta czynność ma być dokonana.
2. Stawki minimalne wynoszą za udział w posiedzeniu sądu dotyczącym przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania oraz rozpoznania zażalenia na zastosowanie lub przedłużenie tego środka zapobiegawczego - 50% stawki minimalnej.
3. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do opłat za dokonanie określonej czynności procesowej w toku postępowania sądowego przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego lub oskarżyciela prywatnego.
4. W przypadkach określonych w ust. 1-3 suma opłat za obronę lub reprezentowanie jednej osoby przez tego samego radcę prawnego nie może przekroczyć stawki minimalnej.
§ 13. [Stawki minimalne w postępowaniu wykonawczym] Stawki minimalne wynoszą za obronę przed sądem w postępowaniu wykonawczym:
1) w sprawie o odroczenie lub przerwę w wykonywaniu kary - 540 zł;
2) w sprawie o wykonanie warunkowo zawieszonej kary - 360 zł;
3) w sprawie o warunkowe przedterminowe zwolnienie lub odwołanie takiego zwolnienia - 480 zł;
4) za czynności związane z wykonywaniem kary ograniczenia wolności oraz wykonywaniem środków zabezpieczających - 480 zł;
5) za prowadzenie sprawy o zatarcie skazania lub ukarania - 240 zł;
6) za prowadzenie sprawy o ułaskawienie - 480 zł;
7) za pozostałe czynności w postępowaniu wykonawczym - 480 zł.
Rozdział 3a
Stawki minimalne w sprawach nieletnich
§ 13a. [Stawki minimalne w postępowaniu w sprawach nieletnich]
1. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu w sprawach nieletnich:
1) w sprawie o demoralizację - 240 zł;
2) w sprawie o czyn karalny - 720 zł.
2. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu w sprawach nieletnich, jeżeli sprawa dotyczy zarówno demoralizacji, jak i czynu karalnego - 720 zł.
3. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu wykonawczym - 480 zł.
§ 13b. [Stawki minimalne w postępowaniu odwoławczym w sprawach nieletnich] Przy ustalaniu wysokości stawek minimalnych w sprawach prowadzonych w postępowaniu odwoławczym stosuje się odpowiednio § 10.
Rozdział 4
Stawki minimalne w innych sprawach
§ 14. [Stawki minimalne w sprawach przed sądami administracyjnymi, Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, sądem zamówień publicznych oraz w sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania]
1. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
1) w pierwszej instancji:
a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2,
b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 1200 zł,
c) w innej sprawie - 480 zł;
2) w drugiej instancji:
a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100% tej stawki, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł,
b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł,
c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej stawki, w obu przypadkach niemniej niż 240 zł,
d) w postępowaniu zażaleniowym - 240 zł.
2. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Warszawie - sądem ochrony konkurencji i konsumentów w sprawach:
1) z zakresu ochrony konkurencji - 720 zł;
2) o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone - 120 zł;
3) z zakresu regulacji energetyki, telekomunikacji lub transportu kolejowego - 720 zł.
2a. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Warszawie - sądem zamówień publicznych w sprawach:
1) ze skargi na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej - 3600 zł;
2) ze skargi na postanowienie Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej o zwrocie odwołania oraz ze skargi na inne orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej, w tym na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego zawarte w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej, jeśli strona nie skarży rozstrzygnięcia merytorycznego - 900 zł.
3. Za prowadzenie sprawy w postępowaniu ze skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym oraz do przeprowadzenia i zakończenia bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego stawka minimalna wynosi 240 zł.
Rozdział 5
Wysokość opłat za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości
§ 15. [Wysokość opłaty stanowiącej podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego]
1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.
2. (uchylony).
3. Opłatę ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:
1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;
2) wartość przedmiotu sprawy;
3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;
4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
§ 16. [Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego] Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego. W braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem.
§ 17. [Podwyższenie opłaty z uwagi na ilość terminów rozprawy oraz stawki wynagrodzenia za obronę lub reprezentację kilku osób przez tego samego radcę prawnego] W sprawach, o których mowa w § 11-13:
1) w których rozprawa trwa dłużej niż jeden dzień, stawka minimalna ulega podwyższeniu za każdy następny dzień o 20%;
2) za obronę lub reprezentowanie w tym samym postępowaniu kilku osób pobiera się opłatę od każdej z tych osób.
§ 18. [Ustalenie przez radcę prawnego z klientem honorarium umownego]
1. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, a zwłaszcza gdy przemawia za tym sytuacja materialna lub rodzinna klienta albo rodzaj sprawy, radca prawny może ustalić opłatę niższą niż stawka minimalna albo zrezygnować z opłaty w całości.
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd, na wniosek radcy prawnego, zasądza koszty zastępstwa w wysokości ustalonej przez radcę prawnego.
§ 19. [Skutki zmiany wartości przedmiotu sprawy] W razie zmiany w toku postępowania wartości stanowiącej podstawę obliczenia opłat, bierze się pod uwagę wartość zmienioną, poczynając od następnej instancji.
§ 20. [Stawki minimalne w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu] Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.
Rozdział 6
Przepisy przejściowe i końcowe
§ 21. [Przepis intertemporalny] Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
§ 22. [Derogacja] Traci moc rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 oraz z 2015 r. poz. 617 i 1078).
§ 23. [Wejście w życie] Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.
___________________________________________________________________________________________________________________
Wynagrodzenie za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U.2018.1687 z dnia 2018.09.03
Status: Akt obowiązujący
Wersja od: 18 września 2018r.
Wejście w życie:
18 września 2018 r.
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 16 sierpnia 2018 r.
w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Na podstawie art. 41a ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 377, 650, 723 i 1669) zarządza się, co następuje:
§ 1. Rozporządzenie określa wynagrodzenie za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami stanowiące podstawę do zasądzania przez sąd kosztów zastępstwa prawnego, zwane dalej "wynagrodzeniem doradcy podatkowego".
§ 2. 1. Wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w pierwszej instancji:
1) w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, przy wartości przedmiotu sprawy:
a) do 500 zł - 90 zł,
b) powyżej 500 zł do 1500 zł - 270 zł,
c) powyżej 1500 zł do 5000 zł - 900 zł,
d) powyżej 5000 zł do 10 000 zł - 1800 zł,
e) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł - 3600 zł,
f) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł - 5400 zł,
g) powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł - 10 800 zł,
h) powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł - 15 000 zł,
i) powyżej 5 000 000 zł - 25 000 zł;
2) w pozostałych sprawach - 480 zł.
2. Wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w drugiej instancji:
1) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy - 100% tej kwoty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł;
2) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy - 75% tej kwoty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł;
3) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej kwoty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł;
4) w postępowaniu zażaleniowym - 240 zł.
§ 3. 1. Podstawę zasądzenia wynagrodzenia doradcy podatkowego stanowią kwoty określone w § 2.
2. Ustalenie wynagrodzenia przewyższającego kwotę określoną w § 2, ale nieprzekraczającego sześciokrotności tej kwoty ani wartości przedmiotu sprawy, następuje, jeśli uzasadnia to niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
§ 4. Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
§ 5. Traci moc rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. poz. 153).
§ 6. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Opłaty za czynności rzeczników patentowych.
Dz.U.2019.1431 t.j. z dnia 2019.07.31
Status: Akt obowiązujący
Wersja od: 31 lipca 2019r.
tekst jednolity
Wejście w życie:
6 maja 2017 r.
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 28 kwietnia 2017 r.
w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych
Na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2106 i 2193) zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1. Rozporządzenie określa wysokość stawek minimalnych opłat za czynności rzeczników patentowych przed organami wymiaru sprawiedliwości oraz przed Urzędem Patentowym działającym w trybie postępowania spornego i w sprawie sprzeciwu, stanowiących podstawę do ustalenia kosztów zastępstwa, które mogą być zasądzone przez sąd lub orzeczone przez Urząd Patentowy.
§ 2. 1. Koszty zastępstwa zasądzane przez sądy lub orzekane przez Urząd Patentowy nie mogą być wyższe niż stawki minimalne, niezależnie od wysokości tych opłat ustalonych w umowie pomiędzy rzecznikiem patentowym a klientem, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych.
2. Opłaty, o których mowa w ust. 1 i w art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych, sąd lub Urząd Patentowy podwyższa o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług.
§ 3. 1. Stawki minimalne ustala się od wartości przedmiotu sprawy, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej.
2. Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.
Rozdział 2
Stawki minimalne w sprawach cywilnych
§ 4. Stawka minimalna wynosi przy wartości przedmiotu sprawy:
1) do 500 zł - 90 zł;
2) powyżej 500 zł do 1500 zł - 270 zł;
3) powyżej 1500 zł do 5000 zł - 900 zł;
4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł - 1800 zł;
5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł - 3600 zł;
6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł - 5400 zł;
7) powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł - 10 800 zł;
8) powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł - 15 000 zł;
9) powyżej 5 000 000 zł - 25 000 zł.
§ 5. 1. Stawka minimalna wynosi w sprawach o:
1) ustalenie autorstwa projektu wynalazczego - 960 zł;
2) ustalenie prawa do patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji - 1200 zł;
3) naruszenie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji - 1680 zł;
4) stwierdzenie prawa korzystania z wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego albo prawa używania znaku towarowego lub oznaczenia geograficznego albo utraty prawa używania oznaczenia geograficznego - 1440 zł;
5) przeniesienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji - 1680 zł;
6) stwierdzenie nieważności unijnego znaku towarowego lub wzoru wspólnotowego oraz stwierdzenie wygaśnięcia prawa do unijnego znaku towarowego - 1680 zł.
2. Stawka określona w ust. 1 pkt 3 nie obejmuje opłat od roszczeń majątkowych dochodzonych łącznie.
§ 6. 1. Stawka minimalna za prowadzenie sprawy w postępowaniu apelacyjnym wynosi:
1) przed sądem okręgowym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam rzecznik patentowy - 75% tej stawki;
2) przed sądem apelacyjnym - 75% stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam rzecznik patentowy - 100% tej stawki.
2. Stawka minimalna za prowadzenie sprawy w postępowaniu zażaleniowym wynosi:
1) przed sądem okręgowym - 25% stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam rzecznik patentowy - 50% tej stawki;
2) przed sądem apelacyjnym lub przed Sądem Najwyższym - 50% stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam rzecznik patentowy - 75% tej stawki.
3. Stawka minimalna w postępowaniu kasacyjnym wynosi za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej 50% stawki minimalnej, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam rzecznik patentowy - 75% tej stawki.
Rozdział 3
Stawki minimalne w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym
§ 7. Stawka minimalna wynosi w sprawach o:
1) unieważnienie patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego, prawa z rejestracji, patentu europejskiego lub uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego oraz międzynarodowego wzoru przemysłowego - 1600 zł;
2) unieważnienie patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy lub prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny - 1600 zł, a jeżeli sprzeciw złożył ten sam rzecznik patentowy - 1200 zł;
3) stwierdzenie wygaśnięcia patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego, prawa z rejestracji lub stwierdzenie wygaśnięcia ochrony międzynarodowego znaku towarowego - 900 zł;
4) udzielenie licencji przymusowej lub zmianę decyzji o udzieleniu licencji przymusowej - 1000 zł;
5) stwierdzenie bezzasadności zmiany warunków korzystania z oznaczenia geograficznego - 500 zł.
§ 8. Stawka minimalna za prowadzenie sprawy rozpatrywanej ponownie w wyniku orzeczenia sądu administracyjnego wynosi 50% stawki minimalnej, a jeżeli poprzednio nie prowadził sprawy ten sam rzecznik patentowy - 75% tej stawki.
Rozdział 4
Stawki minimalne w postępowaniu w sprawie sprzeciwu przed Urzędem Patentowym
§ 9. Stawka minimalna wynosi w sprawach o wniesienie sprzeciwu 400 zł.
§ 10. Stawki minimalne za prowadzenie sprawy rozpatrywanej ponownie w wyniku orzeczenia sądu administracyjnego wynoszą 50% stawki minimalnej, a jeżeli poprzednio nie prowadził sprawy ten sam rzecznik patentowy - 75% tej stawki.
Rozdział 5
Stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
§ 11. 1. Stawka minimalna w postępowaniu w pierwszej instancji za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego wynosi 1200 zł.
2. Stawki minimalne w postępowaniu w drugiej instancji wynoszą:
1) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam rzecznik patentowy - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł;
2) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w ust. 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam rzecznik patentowy w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł;
3) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w ust. 1, a jeżeli sprawy nie prowadził w drugiej instancji ten sam rzecznik patentowy, nie sporządził i nie wniósł skargi kasacyjnej - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł;
4) w postępowaniu zażaleniowym - 240 zł.
§ 11a. W przypadku, o którym mowa w art. 13a ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych, stawka minimalna w postępowaniu w pierwszej instancji za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego wynosi 600 zł. Do ustalenia stawek minimalnych w postępowaniu w drugiej instancji stosuje się § 11 ust. 2 pkt 1-3, z uwzględnieniem stawki określonej w zdaniu pierwszym. Stawka w postępowaniu zażaleniowym wynosi 120 zł.
Rozdział 5a
Stawki minimalne w postępowaniu egzekucyjnym
§ 11b. 1. Stawka minimalna za prowadzenie sprawy z zakresu postępowania egzekucyjnego przy egzekucji z nieruchomości wynosi 50% stawki obliczonej na podstawie § 4 albo § 5 w zależności od przedmiotu i charakteru sprawy, a przy egzekucji innego rodzaju - 25% tej stawki.
2. Stawka minimalna w sprawie zaopatrzenia tytułu wykonawczego w klauzulę wykonalności wynosi 120 zł.
3. Stawka minimalna w sprawie o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego wynosi 480 zł.
4. Stawka minimalna w sprawie skargi na czynności komornika wynosi 80 zł.
Rozdział 6
Przepis końcowy
§ 12. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. 1
1 Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U.2003.212.2076), które utraciło moc z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o zmianie ustawy o rzecznikach patentowych (Dz.U.2017.694).